Een oud-PSV’er, een Veldhovense acteur, én de bladmanager van Groot Eindhoven: drie Brabanders hebben een opvallende rol in BASTA, de nieuwe serie over Marco van Basten, gebaseerd op de gelijknamige biografie van de wereldspits die op 4 september in première gaat bij Videoland.

Door Rob Weekers

Björn van der Doelen hielp mee om de voetbalscènes geloofwaardig te maken, acteur Teun Luijkx kroop in de huid van Ajax-aanvoerder Dick Schoenaker en bladmanager Patrick Leijtens speelde Tonny Bruins Slot, assistent-trainer van Ajax in de jaren tachtig. Dat hij ooit op een filmset zou belanden, had Patrick niet voorzien. “Nooit geambieerd ook”, zegt hij. Een klassieke acteursrol is het niet: zijn voetbalachtergrond bracht hem bij de productie. In BASTA vertolkt hij Tonny Bruins Slot, in de jaren tachtig assistent- en kortstondig hoofdtrainer van Ajax.

Iconische momenten

“Dat ik die rol kreeg, is toeval”, vertelt Patrick. “Ik kreeg een tip dat voor de serie een trainer werd gezocht. Voorwaarde was dat je op een behoorlijk niveau had gespeeld”, zegt Patrick, die in de jaren negentig aan het betaald voetbal rook bij RKC en NAC. Bij die laatste club maakte hij in een uitwedstrijd tegen FC Twente zijn enige doelpunt op het hoogste niveau. “Een voetnoot in de voetbalgeschiedenis, maar ik ben er toch best trots op”, blikt hij terug.

Na een videocall kreeg Patrick groen licht van regisseur Remy van Heugten om mee te doen aan BASTA. Tijdens de ontwikkeling van de serie werkte hij nauw samen met Björn van der Doelen. Björn gaf amateurvoetballers en look-alikes van Ajax-coryfeeën als John van ’t Schip, Johan Cruijff, Frank Rijkaard en Ruud Gullit, Van Bastens latere ploeggenoot bij AC Milan, praktische aanwijzingen. Iconische momenten uit de carrière van San Marco moesten zo natuurgetrouw mogelijk worden neergezet.

Close-ups

Björn van der Doelen werd al in een vroeg stadium bij BASTA betrokken. Vanuit zijn eigen voetbaljaren dacht hij mee over het script en hield hij tijdens de opnames scherp toezicht op details: de taal in de kleedkamer, het gedrag van spelers, de manier waarop ze bewegen. “Je ziet meteen wanneer iemand geen voetballer is”,

zegt de voormalig PSV middenvelder, tegenwoordig muzikant en podcastmaker. “Als het er knullig uitziet, is het meteen klaar.” Björn had direct in de gaten dat acteur Chris Peters, Marco van Basten in de serie, geen natuurtalent was met de bal. De oplossing: close ups tijdens acties, zodat het spel geloofwaardig blijft.

Van Romario naar Litmanen

Teun Luijkx, die in de serie de rol speelt van Ajax-aanvoerder Dick Schoenaker, kan wél een aardig balletje trappen. De in Veldhoven geboren acteur, inmiddels woonachtig in Amsterdam, werd benaderd door regisseur Remy van Heugten. “We hebben nog met elkaar op het voetbalveld gestaan bij Arsenal”, vertelt hij, “een clubje vlakbij het Olympisch Stadion in Amsterdam waar acteurs en regisseurs op dinsdagavonden een potje gingen voetballen.”

Teun was tot zijn zesde een vurige PSV-fan, compleet idolaat van Romario. Toen de Brazialiaanse wonderspits wegging, bekoelde zijn liefde voor PSV. “Ik weet nog dat ik tegen mijn vader zei: ik wil een andere club! Misschien is Ajax wel wat voor je, was zijn reactie. Sindsdien ben ik trouw supporter.” Romario werd ingeruild voor Jari Litmanen, schetst hij.

“Marco van Basten heb ik nooit live aan het werk gezien”, vervolgt Teun, “dat is wel een gemis. Maar de videobanden over de Ajax-helden uit het verleden heb ik in mijn jeugd grijsgedraaid.”

Dick Schoenaker stond niet bepaald op Teuns netvlies. “Ik ben me in hem gaan verdiepen”, zegt hij. “Een hardwerkende no-nonsense speler. Niet bepaald de posterboy van Ajax, maar wel iemand die verrassend vaak het net wist te vinden.”

Zijn research bracht hem terug naar de voetbaljaren tachtig, de tijd van snorren en kenmerkende matjes. “Om het uiterlijk van Schoenaker te benaderen, heb ik mijn snor laten staan”, lacht Teun. Patrick kwam er wat dat betreft makkelijker vanaf. Zijn rol speelt zich vooral af in de dug-out, als rechterhand van trainers Aad de Mos en Johan Cruijff. “Ik ben benieuwd naar het eindresultaat”, zegt hij verwachtingsvol.

De omhaal

Een iconisch moment uit de vaderlandse voetbalgeschiedenis is de omhaal van Marco van Basten tegen FC Den Bosch in 1986. Ook die goal komt in de serie voorbij. “Aan dat doelpunt heb ik ook een persoonlijke herinnering”, zegt Patrick. “Een van de verdedigers van Den Bosch was destijds Johan Bijnen, mijn toenmalige trainer van de D1 van RKC. Als dat voetbalmoment weer eens voorbij komt op tv, denk ik automatisch terug aan mijn tijd als jeugdvoetballer.”

Ook bij Björn maakt BASTA herinneringen los. Samen met zijn vader ging hij in de jaren tachtig regelmatig kijken naar wedstrijden van Ajax in stadion De Meer. “Ja, als menneke was ik fan van Marco van Basten, en ook van Ajax”, geeft hij schoorvoetend toe. Om er direct aan toe te voegen: “Dat duurde niet lang, hoor. In 1986 ben ik geswitcht naar de juiste club: PSV.”

Onder de indruk

Als speler van FC Twente aan het begin van deze eeuw was Björn diep onder de indruk toen Van Basten tijdens een training opeens op het veld verscheen om zijn maatje, de toenmalige coach van FC Twente John van ’t Schip, op te zoeken. “Dan voel je je weer als een jongetje van 12!”

“Marco van Basten is een levende legende en heeft ook heel wat voor zijn kiezen gekregen”, zegt Björn, die de biografie over het turbulente leven van Van Basten heeft gelezen. Persoonlijke relaties, financiële zorgen, de lastige dynamiek met coaches en teamgenoten en natuurlijk de nasleep van een blessure die uiteindelijk een vroegtijdig einde aan zijn loopbaan betekende: het komt allemaal voorbij. Björn: “Als het allemaal verzonnen zou zijn, zou ik zeggen: doe maar een tandje minder.”

Kijkje in de keuken

Een filmcarrière lonkt niet voor Patrick. “Dat ambieer ik ook niet”, lacht hij. “Bij Groot Eindhoven ben ik helemaal op mijn plek.” Toch kijkt hij met plezier terug op zijn uitstapje naar de filmwereld. “Het was een fantastische ervaring om een kijkje in de keuken te krijgen. Wat een gigantische klus om al die puzzelstukjes op de juiste plek te krijgen. Alles moet kloppen, van kleding tot kapsels.” Zelfs de details waren historisch verantwoord: de acteurs speelden op voetbalschoenen uit de jaren tachtig. “En jammer genoeg ook de assistent-trainer”, grinnikt Patrick. “De schoenen van tegenwoordig zijn toch een stuk comfortabeler.”

Voor Patrick waren de opnames in Amsterdam, Den Haag en Wageningen een behoorlijke logistieke uitdaging. Zijn werk bij Groot Eindhoven ging ondertussen gewoon door. “Maar het was de moeite waard. Een avontuur om nooit te vergeten.” Binnenkort kan hij zichzelf terugzien in het verhaal van een van de grootste Nederlandse voetballers aller tijden. Een klein rolletje misschien, maar wel een bijzondere voetnoot in zijn eigen voetbalgeschiedenis.