Onno Kortland is een creatieve duizendpoot die zich onmogelijk in één hokje laat stoppen. Hij is muzikant, filmmaker, tekenaar, audiomaker en werkt, als alles meezit, ook nog aan een podcast. Bij het grote publiek is Onno vooral bekend als een van de drijvende krachten achter Stuurbaard Bakkebaard (SBBB), de band die al dertig jaar een eigenzinnige plek inneemt in het indie-circuit. Na dertien jaar radiostilte verschijnt er een nieuw album. Een ideaal moment om de maker achter deze ongrijpbare band beter te leren kennen.

Door Rob Weekers

Aan de keukentafel in zijn huis in Woensel-Zuid zegt Onno het bijna achteloos: ”Het werd wel weer eens tijd voor een nieuw album.” De vraag waarom het zo lang heeft geduurd, hangt meteen in de lucht. Onno haalt diep adem. “We zijn blijven optreden, en aan ideeën geen gebrek. Maar iets echt afmaken, zó dat het albumwaardig is... daar stokte het een tijd. En eerlijk gezegd: dat past ook wel een beetje bij ons. Het album, Feeding The Rats, klinkt rauwer dan zijn voorgangers, donkerder ook.”

Genre op zich

De muziek van Stuurbaard Bakkebaard laat zich moeilijk classificeren, al zijn er muzikale invloeden genoeg: van Tom Waits tot Led Zeppelin, van dEUS tot Thom Yorke. Het resultaat is weerbarstig. Ritmes verschuiven, nummers ontsporen bijna om zich dan weer te hervinden. “Middle of the road is niks voor ons”, stelt Onno. “We vormen een genre op zich. Over ons is wel eens geschreven: Stuurbaard Bakkebaard lijkt nergens op. Dat vind ik een enorm compliment. Het is ons niet te doen om een hit te schrijven, of om super populair te worden. Na een optreden zei iemand eens: ’Ik vond er geen zak aan!’ Geweldig toch? Ik kan dat alleen maar waarderen.”

Zuid-Afrika

Met zijn bandgenoten Timo van Veen en Marc Koppen speelde Onno op vrijwel elk poppodium in Nederland, van kleine zaaltjes tot festivals als Lowlands. Ook in België, Frankrijk en Duitsland vonden ze publiek, en in 2004 toerden ze zelfs door Zuid-Afrika. “Een absoluut hoogtepunt”, blikt Onno terug. “Dat we inmiddels al dertig jaar muziek maken, ja, dat is eigenlijk best bijzonder.”

Eerlijk

Dat het niet altijd vanzelf ging, steekt hij niet onder stoelen of banken. Meningsverschillen horen er volgens Onno simpelweg bij. “Met drie eigenwijze mensen botst het soms”, zegt hij. “We hebben nooit slaande ruzie gehad, maar we hebben wel momenten gehad waarop je denkt: gaan we hier nog uitkomen? We zijn vrienden, en juist daardoor kunnen we eerlijk en direct zijn zonder dat het pijn doet, dat houdt ons scherp.”

En dan zijn er nog de praktische vragen die telkens terugkomen: wanneer duiken we de studio in, welke richting slaan we in, welke klank zoeken we. “Dat proces kost tijd”, zegt Onno, “maar het hoort bij wie we zijn, zeker als we live spelen, dan zijn we eigenlijk op ons best, weten we nooit helemaal zeker welke kant we opgaan. Dat gevoel zit ook in het nieuwe album. Het geeft ons weer energie.”

Onuitputtelijke bron

Terug naar dertig jaar geleden, toen SBBB in 1996 het levenslicht zag. “We zijn gewoon aan de keukentafel begonnen, super ongedwongen”, vertelt Onno. “Waarom? Omdat we het leuk vinden om muziek te maken, zo simpel was het. We hebben samen een onuitputtelijke bron van inspiratie. Zodra we met z’n drieën bij elkaar zijn, gebeurt er iets.”

Als Onno de balans opmaakt van zijn muzikale reis, dan is het toch vooral dat SBBB haar eigen koers is blijven varen. “We maakten geen muziek om ergens bij aan te haken, maar omdat het goed voelde en bij ons paste. Hypes hebben we altijd links laten liggen. Misschien zijn we daardoor nooit echt groot geworden, maar dat is een bewuste keuze.”

Doorgaan

Na drie decennia samen muziek maken, is de vraag onvermijdelijk: hoe lang nog? ”Als het morgen op zou houden, is het goed”, zegt Onno. “We hebben meer meegemaakt dan we ooit hebben durven dromen. Aan de andere kant: zolang we nieuwsgierig blijven, kunnen we doorgaan tot we tachtig zijn.”

Volgens Onno gebeurt er muzikaal nog altijd veel interessants in de stad. Met SBBB was hij ooit een van de vaandeldragers van Eindhoven Rockcity, en hij ziet met plezier hoe nieuwe generaties muzikanten opstaan. “Eindhoven blijkt een vruchtbare bodem, met een mentaliteit van: gewoon beginnen en samen spelen.”

Diepe wortels

Die eigenzinnige houding heeft diepe wortels. Gevoel voor muziek zat er al vroeg in bij de jonge Onno. “Als klein manneke floot ik al mee met de solo’s die ik op de radio hoorde.” In zijn ouderlijk huis stonden zowel een gitaar als een piano, maar van druk was geen sprake. “Mijn ouders hebben me nooit gepusht”, blikt hij terug.

Zijn eerste stappen in de muziek zette hij in 1988 als zanger van een viermansband die nummers à la Jimi Hendrix speelde: The James Henderson Exposition, een knipoog naar een foutieve aankondiging van Hendrix in diens beginjaren. De band had een opvallend verloop aan bassisten. “Het leek wel alsof er een vloek op rustte. Uiteindelijk ben ik zelf maar gaan bassen.” Dat ging niet meteen vlekkeloos, maar het plezier in samen spelen kwam snel. “Daar leer je het meest van. Niets werkt beter dan veel uren maken met anderen.”

Onno ziet zichzelf niet als een doorsnee bassist. “Ik heb alles zelf moeten uitzoeken: wat je met een instrument kunt, hoe je nieuwe klanken ontdekt. Een beetje aanleg helpt, maar je moet vooral durven experimenteren. Hoe krijg ik een vreemd geluid uit mijn bas? Dat soort dingen. De bas ligt me wel, ik kan er al mijn creativiteit in kwijt.”

Piep en kras

Voor Onno begint muziek bij overtuiging. Ze mag schuren, liever zelfs. “Een piep, een kras, iets dat wringt: dat maakt het menselijk”, zegt hij. “Als het te glad wordt, verliezen we onze interesse. We zoeken liever de rand op, en soms eroverheen. Dáár gebeuren interessante dingen.”

Perfectie is daarbij geen doel op zich. Integendeel. “Imperfecties geven karakter. Zolang het eerlijk is en iets raakt, dan klopt het.” Dat geldt voor de band net zo goed in de studio als op het podium. “Soms valt er live een stilte die ongemakkelijk voelt. Voor het publiek misschien spannend, maar voor ons is dat precies waar het om draait: het moment dat alles even op scherp staat.”

Podcast

Met een nieuw album en een hoofd vol plannen bewijst Onno dat het avontuur van Stuurbaard Bakkebaard nog lang niet aan zijn laatste hoofdstuk toe is. Wensen voor de toekomst zijn er nog genoeg. “Korte films maken, of een radioprogramma over en met muzikanten”, zegt hij. “En nu werk ik aan een podcast over dertig jaar Stuurbaard. Een gigantische klus, want we hebben zó veel beleefd met elkaar.”

Maar eerst maar eens een tour door het land naar aanleiding van het nieuwe album dat op 20 maart wordt gepresenteerd in LAB-1. ”Het avontuur gaat verder!”