Al 85 jaar staan ze er, onverstoorbaar op de hoek van de Vonderweg en de Willemstraat: twee zilveresdoorns en een haagbeuk die de stad zagen veranderen en groeien. Nu moeten ze wijken voor hoogbouw.

Door Rob Weekers

De Vonderbomen zouden worden gekapt, ware het niet dat Trefpunt Groen Eindhoven (TGE), Stadsboswachters Eindhoven en honderden ondertekenaars van een petitie zich ermee bemoeiden. Dankzij hen ligt er nu een alternatief op tafel: verplaatsing naar het Victoriapark,dat nu nog volop in aanbouw is.

Wanneer de bomen hun vertrouwde plek op de hoek van de Willemstraat en de Vonderweg, pal naast het voormalige kantoor van Woonbedrijf Eindhoven, moeten verlaten, is nog onbekend. Maar één ding staat vast: Stadsboswachters Eindhoven en TGE organiseren op vrijdag 29 mei een eerbetoon tijdens een speciale receptie. Een ambtenaar licht daar het standpunt van de gemeente toe, en ook Woonbedrijf Eindhoven schuift aan.

Oude knoeperds

Stadsboswachters Suzan Godding en Tom van Duuren, de drijvende krachten achter de receptie, zien de bijeenkomst als méér dan een afscheid. Het is een moment om stil te staan bij de toekomst van groen in een stad die in hoog tempo de lucht in schiet. “Wij vechten voor de bomen”, zeggen ze, bijna achteloos. “Als wij het niet doen, wie dan wel?”

De vraag die volgens hen boven de stad hangt, is simpel maar urgent: hoe gaat Eindhoven, met een forse groeisprong in het vooruitzicht, om met monumentaal groen? Tom: “Willen we een stad vol staakjes, of kiezen we voor oude knoeperds die echt iets betekenen?”

Vergeten hoekje

Voor de gelegenheid lopen ze naar de plek waar de Vonderbomen nog altijd fier overeind staan. Het hoekje met de drie Vonderbomen oogt bijna idyllisch: een klein plukje groen, een betonnen bankje als stille getuige van het vroegere pleintje. Maar de rust is schijn. Lege drankflessen, plastic rommel en stukken karton verraden dat dit geen vergeten hoekje is, maar een plek waar mensen beschutting zoeken of de nacht doorbrengen. Even verderop ligt nog een geïmproviseerde slaapplaats, zichtbaar achtergelaten. “Dat moeten we voor de receptie nog wel opruimen”, constateren Tom en Suzan droog.

Vleermuizen

“Kijk, wat een beest hè”, zegt Tom als hij aan de voet staat van een van de twee zilveresdoorns. “Die bomen stonden er al toen een stukje verderop de Gender nog bovengronds stroomde. Bomen als deze betekenen wel duizend keer meer voor het stadsklimaat en de ecologie dan jonge aanplant. Hun brede kronendak zorgt voor verkoeling en beschutting, voor mens én dier. Op de dikke, verweerde takken groeien mossen, varens en korstmossen. In holtes van de stam vinden vleermuizen een slaapplek en broeden vogels, een compleet ecosysteem in één boom.”

Dan valt Toms oog op een linde voor het voormalige kantoor van Woonbedrijf, waar in grote letters op de gevel staat: De toekomst wordt nu steeds belangrijker. De wortels van de linde hebben hun weg gevonden naar de oude kantoorruimte, waar nu containers staan. “Prachtig, die nieuwe scheuten. Die boom lééft. Het zou mooi zijn als die linde ook een plek krijgt in het Victoriapark.” Suzan knikt. “Daar moeten we het tijdens de receptie maar eens over hebben.”

Geen strijd

De Stadsboswachters willen geen strijd, maar zoeken de samenwerking. Suzan: “We willen laten zien dat hoogbouw níét automatisch ten koste gaat van groen. Waarom trekken bomen steeds aan het kortste eind? Dat willen we veranderen, constructief. We zijn niet het type actievoerders dat zich gaat ketenen aan bomen om kap te voorkomen.” Tom kan er wel om lachen. “We moeten het in Eindhoven samen met elkaar zien te redden, en dat er flink gebouwd moet worden in de stad begrijpen we ook”, zegt hij. Niettemin zijn er nog genoeg bouwplannen in de stad waar natuur onder druk ligt. “Neem nu de plannen bij de Kennedylaan waar veertien moeraseiken moeten wijken voor een nieuw busstation, dat kan volgens ons anders.”

In het geval van de Vonderbomen hadden er in een veel eerder stadium andere keuzes gemaakt kunnen worden, vinden de twee. “Dan hadden de bomen gewoon kunnen blijven staan; nu is dat niet meer terug te draaien.” Toch zien ze een kentering. “Gelukkig staan de gemeente en projectontwikkelaars steeds meer open voor andere oplossingen.”

Beter dan niets

Dat de Vonderbomen een nieuwe plek krijgen in het Victoriapark stemt de Stadsboswachters voorzichtig tevreden. “In ieder geval krijgen ze daar een nieuwe kans. Maar het blijft afwachten hoe ze het gaan doen”, zeggen ze. De haagbeuk wordt in zijn geheel verplaatst. De twee andere bomen ondergaan een veel zwaardere ingreep: hun volledige kroon gaat eraf. Eén boom verhuist met een grote wortelkluit, de andere wordt als kale stam met een klein kluitje neergelegd. Mogelijk lopen er later nog scheuten uit die liggende stam. “Netto verplaatsen we anderhalve boom”, concluderen Tom en Suzan. “Maar goed, het is beter dan niets”, voegt Tom toe. “Het gaat me wel aan het hart dat ze hier weg moeten. Hoeveel oude bomen kan een groeiende stad zich nog veroorloven om te verliezen?”

Ook meedenken over groen in de stad? De receptie voor de Vonderbomen (hoek Vonderwerg-Willemstraat) wordt gehouden in de buitenlucht en is op vrijdag 29 mei voor iedereen bij te wonen van 17.00 tot 18.00 uur.