Op haar achttiende verandert het leven van Yevheniia Symonchuk in één klap. Een ernstig ongeluk maakt haar afhankelijk van een rolstoel. Vier jaar later dwingt de oorlog in Oekraïne haar opnieuw tot een ingrijpende verandering: ze vlucht naar Nederland. Inmiddels woont de 26-jarige in Eindhoven en bereidt ze zich voor op de HandbikeBattle in Oostenrijk. Een verhaal over doorzettingsvermogen, aanpassingsvermogen en vooruitkijken.
Door Rob Weekers
“Ik ben er helemaal klaar voor!”, zegt Yevheniia breed lachend. Zondag 21 juni staat al maanden vet omcirkeld in haar agenda. Dan start ze in Oostenrijk bij de HandbikeBattle, waar deelnemers de Kaunertaler-gletsjer beklimmen. Ruim twintig kilometer, meer dan tweeduizend hoogtemeters, alles op armkracht. “Voor mij is het veel meer dan een sportieve prestatie”, zegt ze. “Het laat zien dat een beperking niet bepaalt wat je kunt bereiken.”
Stap voor stap
Sinds januari traint Yevheniia bij revalidatiecentrum Libra. Drie keer per week legt ze met haar handbike zo’n 25 kilometer af door Eindhoven en omgeving. Samen met vier teamgenoten, die eveneens deelnemen aan de uitdaging, bouwt ze haar conditie stap voor stap verder op. “Dat is ook nodig”, zegt ze. “Sommige stukken van de beklimming hebben een stijgingspercentage van 14 procent.”
Borsjtsj
Sinds vier jaar woont Yevheniia in Eindhoven, in een opvanglocatie voor Oekraïense vluchtelingen met een beperking op het terrein van Lunet Zorg aan de Nuenenseweg. Daar deelt ze het dagelijks leven met 25 landgenoten. Iedereen heeft een eigen kamer; keuken en sanitaire voorzieningen worden gezamenlijk gebruikt.
“Het is er gezellig”, zegt ze. “We praten veel en koken samen. Dat geeft verbondenheid.” Zelf staat ze regelmatig in de keuken om borsjtsj te maken, de traditionele Oekraïense bietensoep die haar doet denken aan thuis.
Voor de fotosessie heeft Yevheniia haar rolstoel verruild voor haar handbike, waarin ze bijna liggend zit. Behendig manoeuvreert ze door de gangen van het wooncomplex. Wanneer de fotograaf vraagt een rondje opnieuw te rijden, doet ze dat zonder aarzelen. Dat ze daarna weer moet overstappen naar haar rolstoel neemt ze voor lief. ”Dat hoort er nu eenmaal bij.”
Geen keuze
10 juni 2018 is een datum die ze nooit zal vergeten. Wat begint als een gewone dag op bezoek in het appartement van een vriendin in Kyiv eindigt in een tragedie. Het balkon waarop Yevheniia staat, begeeft het plotseling. Ze valt twee verdiepingen naar beneden en loopt ernstig rugletsel op.
Na de val ligt ze drie weken op de intensive care. Daarna volgt een langdurig revalidatietraject. Ze moet opnieuw leren hoe ze haar dagelijkse leven kan organiseren met een lichaam dat anders functioneert dan voorheen. “Ik moest eigenlijk alles opnieuw leren”, zegt ze. “Maar ik had geen keuze. Ik moest verder.”
Ook 11 april 2022 staat in haar geheugen gegrift. Op die dag arriveert ze samen met haar moeder in Nederland, nadat de Russische invasie haar leven opnieuw op zijn kop heeft gezet. Via de West-Oekraïense stad Lviv verlaten ze het land en reizen ze verder naar Nederland.
“De bedoeling was om een plek te vinden in Utrecht, maar dat werd op het laatste moment Eindhoven”, vertelt ze. Van Nederland wist ze nauwelijks iets. “Ik wist dat er veel bloemen zijn, en van Amsterdam had ik ook wel gehoord, maar daar hield het wel zo’n beetje bij op”, zegt Yevheniia. “O ja, en natuurlijk kende ik Philips, maar Eindhoven zei me niets.”
Nu is ze blij dat het Eindhoven werd. Tijdens een uitstapje naar Utrecht viel haar iets meteen op: de vele straten met kinderkopjes. “Niet zo best voor je rolstoel. Eindhoven is wat dat betreft veel prettiger.”
Explosies
Haar moeder woont inmiddels weer in Oekraïne, waar zij voor Yevheniia’s zieke opa zorgt. Een situatie die ze moeilijk vindt, maar begrijpt. “Ze komt twee keer per jaar naar Nederland. Natuurlijk zou ik haar liever vaker zien, maar ik snap waarom ze daar moet zijn.”
Afgelopen zomer keerde Yevheniia zelf tijdelijk terug naar Oekraïne om haar moeder te bezoeken. Dat bezoek bracht gemengde gevoelens met zich mee. “Het voelde vertrouwd om thuis te zijn, maar tegelijkertijd merk je voortdurend dat er oorlog is. Je hoort luchtalarmen, explosies en raketinslagen. Dat blijft heftig.”
Ze volgt de ontwikkelingen in haar thuisland dagelijks en onderhoudt intensief contact met familie en vrienden. “Soms maakt het me verdrietig. Maar ik probeer positief te blijven. Dat zit gewoon in mijn karakter.”
Ondertussen werkt ze hard aan haar toekomst in Nederland. Al drie jaar volgt ze Nederlandse les bij Taalkracht. Met resultaat: gesprekken voeren gaat haar steeds gemakkelijker af. “In het begin vond ik Nederlands ontzettend moeilijk. Het lijkt totaal niet op het Oekraïens. Maar beetje bij beetje gaat het steeds beter.”
Verschillen
Die taalvaardigheid zet ze inmiddels ook in voor anderen. Regelmatig helpt ze medebewoners bij het begrijpen van brieven of tijdens afspraken bij de huisarts. “Daar hebben we eigenlijk een wooncoach voor, maar ik help graag. Bovendien leer ik er zelf ook van.”
Door haar contacten met Nederlanders ontdekte ze ook culturele verschillen. “Nederlanders zijn veel directer dan Oekraïners. Daar moest ik in het begin wel aan wennen.”
Hoe haar toekomst eruitziet, is onzeker. Het liefst werkt ze ooit in de journalistiek, maar dat is in Nederland lastig en zolang er oorlog is in Oekraïne geen reële mogelijkheid. Wel wil ze graag aan het werk. Een administratieve baan lijkt haar passend. En stilzitten doet ze sowieso niet: twee maanden geleden begon ze met het bezorgen van Groot Eindhoven.
Sponsors
Maar eerst richt Yevheniia alle aandacht op Oostenrijk, waar de Kaunertaler-gletsjer wacht. Samen met haar team, de Libra Bikers, zamelt ze geld in om deelname aan de HandbikeBattle mogelijk te maken. “We zijn bijna bij ons streefbedrag”, zegt ze. “Maar alle steun is nog steeds welkom.”
Op 21 juni moet blijken hoe ver de trainingen haar hebben gebracht. Aan vertrouwen ontbreekt het in ieder geval niet. “Ik ga die berg halen”, zegt Yevheniia. De klim symboliseert de weg die ze de afgelopen jaren heeft afgelegd: een route vol obstakels, tegenslagen en onverwachte wendingen. “Je kunt niet altijd kiezen wat er gebeurt in je leven, maar wel hoe je ermee omgaat.”
De Libra Bikers steunen? Kijk dan op:
handbikebattle.voorfondsgehandicaptensport.nl/project/libra-biker