Hun canvas meet soms tientallen meters, hun atelier bevindt zich geregeld op vijftig meter hoogte en hun werk is te vinden van Eindhoven tot New York en Amman. In twintig jaar groeiden Kaspar van Leek (42) en Niels van Swaemen (44) van twee creatieve jongens uit tot het internationaal gevraagde kunstenaarsduo Studio Giftig. Met de expositie Wall Stories keren ze terug naar waar het allemaal begon: Eindhoven. ”We willen kunst maken die echt voor iedereen is.”
Door Marjolein van Hoof
Wie Kaspar en Niels tegenwoordig aan het werk ziet, hoog boven de straat in een hoogwerker, zou bijna vergeten hoe klein het begon. Ooit waren ze bijna-buren in een anti-kraakwijk aan de Halve Maanstraat in Strijp. ”Je kon daar voor honderd euro per maand een huis huren, inclusief gas, water en licht. Het was een broeinest voor creatief talent”, vertelt Kaspar. Hij zat op de kunstacademie, Niels werkte als vormgever. Ze kenden elkaar vaag uit de creatieve scene en waren allebei al met spuitbussen in de weer. ”Meer ’s nachts”, zegt Niels met een lach.
Al snel gingen ze samen aan de slag. Eerst met kleinere klussen. ”In Café De Stunt op Stratumseind beschilderden we bijvoorbeeld de toiletdeuren.” Daarna volgde een grotere gezamenlijke klus in jongerencentrum Odeon in Veldhoven.
Geen markt
Murals zijn inmiddels niet meer weg te denken uit steden, maar rond 2006 was dat anders. ”Er was totaal geen vraag naar”, zegt Niels. ”Als je al ergens een klein muurtje mocht schilderen, mocht je blij zijn. En vooral geen geld vragen.”
Toch besloten ze vol voor het schilderen te gaan. Ze trokken de stoute schoenen aan en belden onder meer de pas gebouwde en nog kale Ziggo Dome. Hun voorstel: artiesten op de muren schilderen. Ze kregen een kans: als hun portret van Madonna genoeg leek, mochten ze ook andere grote namen vereeuwigen.
Ze sleepten de betaalde opdracht binnen. ”Gelukkig, want er moesten wel boterhammen op tafel komen”, zegt Kaspar. ”Nog wel zonder beleg destijds”, grapt hij. Niels: ”Nou ja, heel dun beleg.”
Ook festivals werden benaderd. Tien jaar lang stond Studio Giftig op Pinkpop en daarnaast onder meer op Bospop en North Sea Jazz. Langzaam groeiden de opdrachten én hun technische kunnen.
Geen concessies
Met hun bekendheid groeide het aantal aanvragen en konden ze steeds vaker kiezen. Rond 2015 besloten ze geen logo’s of werk in opdracht meer te maken waarbij een ander bepaalde wat er op de muur kwam. ”We wilden vrij werk maken, vanuit onze eigen ideeën.”
Die kans kregen ze in 2017 aan de Nieuwe Emmasingel. Studio Giftig bood aan een kale gevel zelf te financieren, op één voorwaarde: volledige artistieke vrijheid. De reacties waren zo positief dat ze een jaar later, voor de restyling van Café Thomas op Stratumseind carte blanche kregen. De interieurarchitect zou zich juist aanpassen aan hún schildering.
Het resultaat trok internationaal de aandacht. ”Uit onder meer Milaan en zelfs Korea. Toen ontplofte er iets”, zegt Kaspar.
De wereld over
Tot corona kwam en internationaal alles stilviel. Studio Giftig keek waar wél mogelijkheden lagen en bedacht Music & Murals. Muzikanten vertelden het verhaal achter een nummer, waarna Kaspar en Niels dat vertaalden naar een muurschildering. Onder anderen Racoon, Spinvis, Fresku en DI-RECT deden mee.
Inmiddels reizen ze weer de wereld over, van Europa tot Jordanië, Aruba en de Verenigde Staten. Het aantal buitenlandse projecten beperken ze bewust tot ongeveer zes per jaar. ”We hebben allebei jonge kinderen en willen niet voortdurend van huis zijn.”
Goed werk hoeft bovendien niet per se in New York of Parijs te ontstaan. Twee keer won Studio Giftig de internationale titel Best Worldwide Mural, voor muurschilderingen dichtbij huis: in Tilburg en Eindhoven.
Verbinding
Die Eindhovense winnaar, Echo’s of Harmony op Muziekgebouw Eindhoven, laat zien waar Studio Giftig voor staat: verbinding. Een straatmuzikant en een concertviolist uit twee verschillende werelden komen samen in een omarming. Tijdens GLOW wordt het kunstwerk onderdeel van de route, met een lichtinstallatie van Ivo Schoofs en muziek van componist Bas Soetens.
”Op sociale media krijgt iedereen door het algoritme vooral één richting te zien”, zegt Kaspar. ”Terwijl daarbuiten nog 99 procent van de wereld en al die andere mensen zijn.”
Kunst kan volgens hen helpen die werelden bij elkaar te brengen. In het multiculturele Tilburg-Noord maakten ze bijvoorbeeld een kleurrijk boeket met de handen van buurtbewoners. Daarmee wilden ze het negatieve beeld van de wijk doorbreken en juist de diversiteit laten zien. Ze zagen wat de schildering teweegbracht: bewoners werden trots op hun wijk.
Ook hun eigen motivatie veranderde. ”In het begin schilderden we omdat we het zelf heel leuk vonden en technisch beter wilden worden”, vertelt Niels. “Nu weten we wat schilderingen in de publieke ruimte kunnen doen. Daar voelen we ook een maatschappelijke verantwoordelijkheid in.”
Meditatief
Voor zo’n gigantisch ontwerp maakt Studio Giftig alles zelf: van concept tot fotografie. Geen afbeeldingen van internet, maar eigen modellen, voorwerpen en fotoshoots. Daarna wordt de compositie naar de gevel vertaald en vak voor vak opgebouwd. Soms tientallen meters boven de grond.
Koptelefoon op, muziek aan en schilderen. ”Het is meditatief”, zegt Kaspar. ”Je bent helemaal gefocust en alles eromheen valt weg.”
Aan de muur
Studio Giftig maakt allang niet meer alleen werk voor gevels. Hun werken voor binnen vinden via galeries hun weg naar verzamelaars in binnen- en buitenland. Ook BN’ers en mensen die hoog in de Quote-ranglijsten staan, hebben werk van het duo aan de muur. Namen mogen ze niet noemen. ”We hebben ooit in Quote gestaan en dan merk je meteen dat er allemaal telefoontjes binnenkomen.”
Hun ontwikkeling van de afgelopen twintig jaar is vastgelegd in het nieuwe boek Wall Stories, dat tegelijk met de gelijknamige expositie verschijnt. Eén favoriet werk aanwijzen, kunnen Kaspar en Niels niet. ”Dat is kiezen tussen je kinderen”, zegt Niels. ”Aan iedere schildering hangt een verhaal. Ze verbeelden elk een bepaalde periode en als je ze achter elkaar zet, dan zie je onze groei.”
Wall Stories van Studio Giftig kun je van zaterdag 17 oktober tot en met 14 november gratis bezoeken bij M by Muziekgebouw (ingang aan de Markt). Schetsen zijn er te zien naast het uiteindelijke resultaat, originele werken krijgen een plek en geprojecteerd beeldmateriaal laat zien hoe hun monumentale kunst ontstaat. De expositie is geopend van 12.00 tot 18.00 uur. Tijdens GLOW, van 7 tot 14 november, is de tentoonstelling ’s avonds geopend van 18.30 tot 23.00 uur. Meer weten? Check: