Wereldberoemd in Eindhoven en omstreken: zo werd Toon van den Berg vaak omschreven. De muzikant in hart en nieren overleed afgelopen week op 69-jarige leeftijd na een slopende ziekte.

Door Rob Weekers

Zijn naam was misschien geen vaste waarde in de landelijke hitlijsten, maar in de regio groeide Toon van den Berg uit tot een markant en geliefd figuur in de muziekwereld. Een grote landelijke doorbraak bleef uit, al kwam Toon er in de jaren tachtig dichtbij als zanger van de band Hollander. Met Good Enough to Rock ’n Roll scoorde de groep een bescheiden hit en speelde ze in het voorprogramma van onder meer Golden Earring en Ellen Foley. Voor Toon was het geen teleurstelling dat het succes niet verder reikte; het bood hem juist de ruimte om zijn eigen muzikale pad te kiezen.

Toon en de Tontjes

Toon van den Berg maakte furore als frontman van de band Toon en de Tontjes, waarin hij zong en gitaar speelde. ‘Daf-rock’ en ‘Philips-blues’, zo typeerde hij het zelf. De band bracht een eigen geluid in onvervalst Eindhovens. Mun Bruur, een ode aan zijn oudere broers Hans en Jan, Marian, en Ze is gegon verwierven de status van lokale klassiekers.

Voor zijn periode met de Tontjes had Toon al een stevig muzikaal spoor getrokken. Hij speelde onder meer bij Tony Delmonte & Solisters en de Twilight Rock & Soul Band, en was jarenlang een vaste kracht in de huisband van Café Wilhelmina, een broedplaats voor Eindhovense muzikanten. Sinds 1995 was Toon van den Berg ook actief als troubadour onder de naam ’Toon Solo’.

H3

Tot voor kort speelde Toon in de coverband Huub, Henk & Harrie, waar bassist Dick Kampen sinds 2004 deel van uitmaakt. “H3, eigenlijk een persiflage op K3”, legt Dick uit. “We speelden vooral rockcovers, maar Toon gaf daar altijd zijn eigen draai aan en drukte op elke song zijn eigen stempel. Toon was een uitstekende muzikant met een scherp oor voor hoe een nummer moest klinken.”

Streng kon Toon ook zijn voor zijn bandleden. “Als je een fout maakte, liet hij dat meteen weten”, zegt Dick. “Ik had daar nooit moeite mee; vanaf het begin hadden we een goede klik.”

Charisma

“Uit enthousiasme week Toon nog wel eens af van de setlist, of startte hij spontaan een nummer dat we nooit hadden geoefend. Dan was het gewoon snel aanhaken, het hield je in elk geval scherp”, lacht hij. “Maar met een performer als Toon zat je als muzikant sowieso goed”, vervolgt Dick, die hem omschrijft als een man vol charisma en humor. “Toon had alles in zich om landelijk door te breken, maar koos ervoor om vooral te doen wat hij zelf leuk vond. Daar heb ik veel respect voor.”

Alles geven

Drummer George Coenraad, jarenlang Toons muzikale partner, herinnert zich een man die op het podium tot leven kwam en daar alles gaf. Hun samenwerking begon in de huisband van Café Wilhelmina en liep door tot in de Zappa tributeband Tony Delmonte & Solisters en later Huub, Henk & Harrie.

Een optreden tijdens afgelopen oudjaarsavond in Zaltbommel bleek achteraf het laatste. “Dat ging niet zo heel goed”, zegt George. “Toon had toen al veel last van zijn ziekte. Toch is het bewonderenswaardig dat hij nog op het podium stond.” Dick: “Toon had een beter laatste optreden verdiend, we hadden het met z’n allen beter willen afsluiten. Er stond nog een optreden gepland in Wilhelmina, de tweede huiskamer van Toon. Dat heeft helaas niet zo mogen zijn.”

Onvermoeibaar

Volgens George was Toon een uitgesproken frontman: energiek, gedreven en zichtbaar in zijn element tijdens optredens. Hij vertelt over een avond waarop Toon na ruim twee uur onafgebroken spelen geen pauze wilde nemen. “Nog één nummertje, zei hij dan. Dat typeerde hem: onvermoeibaar en vol plezier. Optreden met Toon voelde altijd als een feestje.”

Als muzikant en tekstschrijver had Toon een duidelijke visie. “Hij wist precies hoe hij wilde dat de band klonk, altijd op zoek naar de juiste sound”, vertelt George. “Mijn stijl van drummen vond hij te druk. Niet te veel poespas, houd het simpel, kreeg ik wel eens te horen. En eerlijk is eerlijk: daar had hij vaak gelijk in.”

Met Toons overlijden valt ook het doek voor Huub, Henk & Harrie. “Toon is simpelweg niet te vervangen”, zegt George. “Ik ga hem gigantisch missen, maar het leven gaat door.” Dick: “We waren nog lang niet klaar.”

Een tastbare herinnering draagt George ongewild met zich mee. “Met mijn linkeroor hoor ik nog maar voor 65%”, vertelt hij met een glimlach. “Dat komt door veertig jaar muziek maken, maar zeker ook door Toons harde gitaarspel. Ik ben net iets te laat begonnen met oordoppen.”

Liefde voor wielrennen

Toon was meer dan een muzikant; hij was ook een enthousiaste wielrenner en een vertrouwd gezicht binnen Wielertoerclub Café Wilhelmina. “We hebben samen zóveel kilometers gereden”, vertelt vriend en clubgenoot Frank Fontein. “Aan het begin van elk seizoen trapte Toon fanatiek door om weer op gewicht te komen en de winterkilo’s kwijt te raken.”

Volgens Frank was Toon ‘een onrustige fietser’, iemand die soms bij wijze van spreken achterstevoren op zijn fiets zat. “De meesten wilden liever niet naast hem fietsen uit vrees voor een valpartij, maar ik maakte daar niet zo’n punt van.”

Geen sterallures

Frank Fontein leerde Toon eind jaren zeventig kennen op het Wilhelminaplein, waar Toon speelde met Hot House, een van de eerste bands waarin Toon actief was. “De muziek van Toon viel wel in mijn smaakprofiel”, zegt Frank. “Ook de latere bands waarin hij actief was, kon ik wel waarderen, met name Toon en de Tontjes en Huub, Henk & Harrie. Bovenal vond ik hem een begaafd muzikant, een beetje miskend door het grote publiek ook wel. Maar in Eindhoven in ieder geval wereldberoemd”, lacht Frank.

De twee deelden een voorliefde voor Frank Zappa. Op de Facebookpagina van Toons band staat de tekst: ‘Toon en de Tontjes zijn niet dood, ze ruiken alleen een beetje raar’, een parafrase op Zappa’s bekende uitspraak ‘Jazz is not dead, it just smells funny’. “Die humor typeerde Toon”, zegt Frank. “Hoe ik hem herinner? Als een echte Eindhovenaar, een authentieke artiest zonder sterallures, die op het podium zijn plek vond. Iemand die kon relativeren en altijd in was voor een goed feestje.”