Vruchtbare grond, zo omschrijft Mitchell van Eijk (33) zijn stad Eindhoven. En dan bedoelt hij: vruchtbaar voor zijn fotografie. Mitchell legt namelijk al jarenlang de veranderingen in Eindhoven vast. Niet op straatniveau, maar van bovenaf. Vanaf daken en hoge verdiepingen vangt hij een stad in transitie, op momenten die anders onopgemerkt voorbijgaan. Het resultaat is nu te zien in zijn eerste solotentoonstelling Op de Hoogte, bij het Natlab.

Door Marjolein van Hoof

“Ja, het hangt echt heel mooi. Ik ben er heel trots op”, zegt Mitchell een dag na de opening. “De aanhouder wint. Ik heb er jaren naartoe gewerkt. Het voelde gisteren dus echt als een soort opluchting: eindelijk mijn eerste solotentoonstelling.”

Creatieve geest

Mitchell groeide op in een nuchter Eindhovens gezin waar hard werken vanzelfsprekend was. “Mijn vader werkte bij een verhuisbedrijf en mijn moeder bij de HEMA.” Mitchell was de enige creatieve geest in het gezin, en dat openbaarde zich al op jonge leeftijd. “Als we op vakantie gingen, had ik altijd een wegwerpcamera mee”, vertelt hij. “Ik voelde al vroeg de drang om momenten vast te leggen voordat ze zouden verdwijnen.”

En dat zie je nu nog steeds in zijn fotografie. Niet het eindresultaat, maar juist het proces staat centraal. “Als een gebouw eenmaal af is, dan ziet het er voor tientallen jaren hetzelfde uit. Maar die fases daarvoor - dat je er door een gebouw heen kunt kijken - die komen nooit meer terug.”

Als voorbeeld noemt hij zijn werk Constructie van de Bunkertoren. Je kijkt dwars door een hijskraan heen naar de Bunkertoren in aanbouw, met bovenin kleine silhouetten van bouwvakkers. “Het zijn momenten die tijdelijk zijn, maar juist daardoor betekenis krijgen. Naarmate de tijd vordert, krijgen die foto’s alleen maar meer waarde.”

Stadslandschappen

Deze stadslandschappen van Eindhoven, zoals Mitchell zijn werk omschrijft, maakt hij sinds 2017. “Ik zocht direct hoge daken op, ging kantoorgebouwen en wooncomplexen binnen. Vaak nog zonder toestemming”, vertelt hij glimlachend. “Om je eigen stad van boven te zien: dat voelde meteen magisch. Je kijkt dan op een andere manier naar Eindhoven en het geeft een gevoel van rust. Je staat letterlijk boven de drukte. Je hebt een bepaald overzicht en daardoor controle.”

Voor Mitchell is fotografie meer dan werk. “Het brengt rust, maar het is ook een obsessie. Rust en chaos tegelijk. En ik krijg er levensenergie van. Ik voel me nooit slechter als ik heb gefotografeerd.”

Inspiratiebronnen

Urenlang kan hij op één plek blijven. “Om alle verschillende momenten te fotograferen. Het gouden uur bijvoorbeeld, als de zon ondergaat, en het blauwe uur, als de stad tot leven komt. Het licht verandert het karakter van de stad. Daarom fotografeer ik soms hetzelfde onderwerp meerdere keren. Net als de Franse schilder Paul Cézanne die de Mont Sainte-Victoire steeds opnieuw vastlegde in ander licht. Telkens was deze berg anders. Zo zie ik de stad ook.”

Ook de Duitse fotograaf Michael Wolf is een inspiratiebron. “Hij maakte veel foto’s vanaf daken in Hongkong. Grafisch werk, maar hij fotografeerde ook het leven. Zoals details van ramen: hoe langer je kijkt hoe meer je ziet. Een theepot voor het raam, of een persoon die naar buiten hangt. Dat sprak me heel erg aan.”

Ook in de foto’s van Mitchell speelt wonen vaak een subtiele rol. Verlichte ramen, open gordijnen, kleine inkijkjes in het leven achter de gevel. Een beeld als Bright Night City Lights vergde maanden planning. “Ik wilde een moment dat mensen thuis waren, dat de lichten aan waren, maar de gordijnen nog open.” Het resultaat is een stad die niet alleen van buiten, maar ook van binnen zichtbaar wordt. “De foto is gemaakt vanaf het dak van Microlab. Er staat inmiddels een grote toren bij, waardoor heel het perspectief is veranderd. Misschien dat ik die foto nog een keer opnieuw ga maken.”

Vooruitstrevend

Mitchell is door zijn fotografie Eindhoven nog meer gaan waarderen. “De stad staat niet stil, en het is ook als mens belangrijk om niet stil te staan. Het vooruitstrevende van Eindhoven, met de toekomstvisie, vind ik inspirerend.”

Mitchell bouwt gestaag aan een fotografisch archief van een stad die zichzelf opnieuw uitvindt. Voorlopig kan hij zijn creatieve hart hier ophalen, want Eindhoven verandert sneller dan ooit. Dat ziet hij elke dag vanuit zijn appartement op Strijp-S waar hij op de achttiende verdieping woont. “Ik zie overal nieuwe gebouwen als paddenstoelen uit de grond komen”, zegt hij. “Ik ben onlangs een paar maanden in India geweest. En dan kom je terug in Eindhoven en dan zie je in zo'n korte tijd alweer zoveel verandering.”

Levenswerk

Die reis naar India heeft alles te maken met zijn langlopende project Where Water Whispers, dat hij zijn ‘levenswerk’ noemt. Tien jaar lang maakt hij reizen naar verre oorden, naar plekken waar mensen in directe verbinding met water leven: van afgelegen huizen in IJsland tot het drukke leven rondom de rivier de Ganges in India. “Daar zie je hoe omgeving bepaalt hoe mensen leven”, zegt hij. “In 2034 rond ik dit af en komt er een boek.”

Essentie

Hoewel dat project zich ver van Eindhoven afspeelt, raakt het aan dezelfde fascinatie: de relatie tussen mens, ruimte en omgeving. Voor Mitchell zit de essentie van Eindhoven niet alleen in architectuur. “De vriendelijkheid van de mensen. Het hoi zeggen op straat. Het zorgen voor elkaar.” Hij wijst op volkswijken waar die mentaliteit nog sterk leeft. “Als iemand ziek is, maakt de buurvrouw soep. Het zorgen voor elkaar, dat is voor mij het echte Eindhoven.”

Het is diezelfde betrokkenheid waardoor de tentoonstelling tot stand is gekomen. Het is namelijk mogelijk gemaakt door crowdfunding. Eindhovenaren konden een foto adopteren, die ze na afloop mee naar huis krijgen. “Daarom is het een expositie voor en van de Eindhovenaren.”

De tentoonstelling Op de Hoogte bestaat uit meer dan 25 fotografische werken van Mitchell van Eijk die het veranderende stadslandschap van Eindhoven in beeld brengen. De expositie is tot en met 31 juli gratis te bezoeken bij het Natlab aan de Kastanjelaan 500. Meer werk van Mitchell vind je op zijn Instagram en op: www.mitchellvaneijk.nl