De Zolder blaast dit jaar 70 kaarsjes uit. Wat begon als een dansplek voor dienstmeisjes groeide uit tot een bruisende soos waar generaties Eindhovenaren hun eerste stappen zetten in het uitgaansleven en er de tijd van hun leven hadden.

Door Rob Weekers

Tot 1980 was de bovenverdieping van de oude kleuterschool aan de Seringenstraat, waar nu basisschool De Talisman zit, hét trefpunt voor jongeren. Elk weekend werd er stevig gefeest, traden bandjes op en vond de legendarische Nacht der Vedetten zijn oorsprong. Op 19 september is er een grote reünie: hét moment om herinneringen op te halen aan die goeie ouwe tijd.

Tweede familie

In de woonkamer van Jan van Diepen (71) in Stratum praten Miranda Willems (58) en Deniz van den Heuvel (37) over het verleden én de toekomst van De Zolder. De geschiedenis rust op twee pijlers: de soos en de kindervakantieweek.

“De vakantieweek staat nog altijd stevig op de agenda”, zegt Miranda, sinds twee jaar voorzitter van De Zolder. Ze nam het stokje over van Jan, die vanaf midden jaren tachtig preses was van wat voluit heet Stichting Instuif De Zolder. De vakantieweek wordt elk jaar in de laatste week van april gehouden voor zo’n 75 kinderen uit groep 3 tot en met groep 8. Kampeerboerderij D’n Hazelaar in Eersel is al jaren het vaste onderkomen voor jeugd en leiding.

“De kosten zijn laag”, zegt Miranda. Voor ongeveer 120 euro heeft een kind een hele week vakantieplezier. “En ze krijgen iedere dag lekker te eten”, vult Deniz aan, die met een vierkoppige keukenbrigade de maaltijden verzorgt. Hij ging als klein manneke mee op kamp en is sindsdien nooit meer weggebleven. “De Zolder is voor mij een tweede familie.” Miranda: “Als leiding heb je een week lang de zorg over andermans kinderen. Dat is een verantwoordelijke taak.”

Kapelaan Maus

De geschiedenis van De Zolder begint in 1956, toen kapelaan Maus de soos oprichtte. Op de zolder van de kleuterschool werden dansavonden gehouden voor dienstmeisjes. De kapelaan haalde jongens van de dansschool erbij, en samen met jongeren en vrijwilligers werd de ruimte omgebouwd tot een ontmoetingsplek.

Het uitgaansleven in Eindhoven stond destijds op een laag pitje, maar De Zolder kreeg snel naam. Jongeren uit heel Stratum, en later uit andere wijken, vonden de weg naar de soos. In het begin werd alleen limonade geschonken; de stoerdere jongeren glipten naar café De Buen om stiekem een pilsje te drinken. Later kwamen bier en spatjes erbij, verkrijgbaar met een strippenkaart. Jan: ”Voor sommige jongeren was De Zolder een soort tussenstop: wie richting centrum ging, pikte eerst een dansje mee, en wie juist uit de stad terugkwam, nam bij De Zolder nog een afzakkertje.”

De fatale brand van 1980

De nacht van 9 op 10 februari 1980 is een zwarte bladzijde. Een brand maakte abrupt een einde aan De Zolder als ontmoetingsplek. “Een ramp, niet meer en niet minder”, zegt Jan. “Van de ene op de andere dag was het voorbij.” Een echte doorstart kwam er nooit, al vond De Zolder nog wel onderdak in delen van het Gerardusparochiehuis. De hobbyclub, disco-avonden, sportactiviteiten en het Zolderkamp bleven bestaan en pasten zich telkens aan de tijd aan.

Soultijd

Jan maakte in 1974 kennis met De Zolder. “Midden in de soultijd”, zegt hij. “Vier stenen trappen omhoog, en dan kon het feest beginnen.” Hij kwam er niet als bezoeker: zijn broer vroeg hem op zijn achttiende glazen op te halen. Dat beviel, en al snel draaide hij bardiensten. “Veel leverde het niet op, maar de avonden waren goud waard. Bij De Zolder kon het er soms wild aan toe gaan”, weet Jan. “Er werd veel gedronken in die tijd, en vaak stond het er blauw van de rook.” Op piekavonden stonden er zo’n 300 jongeren op de zolder. “Tijdens drukke avonden zag je het plafond op en neer gaan als je door het raam van het klaslokaal naar binnenkeek. Dat was gewoon eng.”

Jubileumboek

De verhalen over De Zolder zijn daarmee nog lang niet verteld. Ter gelegenheid van het 70-jarig jubileum verzamelden enkele leden herinneringen van oud-bezoekers, gebundeld in een jubileumboek, vol verhalen en foto’s die laten zien hoe diep De Zolder in het Eindhovense geheugen verankerd is.

Willy van Beers geldt als een van de pioniers. Zijn vader was medeoprichter, en zelf groeide Willy op in de Ranonkelstraat, in een buurt waar de groenteboer, de bakker en de kleine winkeliers het sociale cement vormden.

Tivoli

De Zolder was in haar begintijd populair, maar ook kwetsbaar. Elke vrijdagmiddag liep Willy naar het gemeentehuis aan de Parklaan om tweeëntwintig gulden te betalen voor de dansvergunning, een ritueel dat bijna net zo vast hoorde bij de soos als de dansavonden zelf. Om de boel in goede banen te leiden kwamen er lidmaatschapskaarten, en een groep uit Tivoli die vooral op ruzie uit was, werd resoluut de deur gewezen. “Grote problemen bleven uit”, vertelt Willy in het jubileumboek, “maar je moest wel alert blijven.”

Zeventig jaar later komt Willy nog steeds op de meest onverwachte plekken mensen van De Zolder tegen. Met een seniorenorkest speelde hij muziek op De Talisman, en telkens weer duikt er iemand op die ooit op het zoldertje stond te dansen, te lachen of te helpen. De vriendschappen die daar ontstonden, bleken van blijvende waarde. “De Zolder zit bij iedereen van ons in het hart”, zegt hij, een zin die in het jubileumboek bijna fungeert als motto voor al die gedeelde herinneringen.

The Rye Brothers

Ook Bart Roggen koestert warme herinneringen aan De Zolder. De eerste band die er ooit speelde was The Rye Brothers uit Stratum, met de gebroeders Roggen, Henk de Haan en Bart van Gennip. Vanaf dat moment liep het storm: de soos werd zó druk bezocht dat de leiding op piekavonden alleen nog mensen binnenliet wanneer anderen naar buiten gingen.

Na het optreden van The Rye Brothers volgden talloze bands. Namen als The Saints, Dirty Underwear, Mickey Finn en Uruk Hai stonden er op het kleine podium, meestal voor consumptiebonnen en een reiskostenvergoeding. Ook Eindhovense vedetten als Peter Koelewijn en Lenny Kuhr maakten hun opwachting in De Zolder. Eén keer werd er groots uitgepakt: De Zolder boekte de duurdere Tilburgse band Les Cruches, met Henny Vrienten, de muzikant die later landelijke bekendheid zou krijgen als oprichter van Doe Maar.

Ook de legendarische Nacht der Vedetten vond er voor het eerst plaats. Bart Roggen wist hiervoor bekende en opvallende Eindhovenaren te strikken, maar ook sterren uit heel Nederland.

Groepsgevoel

Terug naar de vakantieweek, die volgens Miranda onverminderd populair is. De reden? “We houden het simpel, doen met elkaar nog ouderwetse spelletjes als zaklopen. Smartphones zijn taboe, met elkaar spelen en lol maken, daar gaat het om.” Jan: “Wat we doen is tijdloos, dat staat als een huis.” Het groepsgevoel van De Zolder, zo noemt Jan het. Tijdens het afgelopen kamp kreeg hij een koninklijke onderscheiding. De locoburgemeester van Eindhoven Rik Thijs was er speciaal voor naar Eersel gekomen. “Volkomen verdiend”, vinden Miranda en Deniz.

De reünie van De Zolder wordt gehouden op zaterdag 19 september in Fab28, Fabritiuslaan 28. Jan: “Dan laten we de tijden van vroeger nog eens herleven met muziek en een dj.” Wie erbij wil zijn of er meer van wil weten, kan een bericht sturen naar: reunie@instuifdezolder.nl